Ninh Bình, với diện tích khoảng 132.000 ha đất trồng lúa, đang tích cực phát triển nền sản xuất lúa hàng hóa quy mô lớn. Các doanh nghiệp và hợp tác xã tại đây đã chú trọng nâng cao chất lượng lúa gạo từ khâu giống đến thị trường, nhằm gia tăng giá trị sản phẩm và đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.
Một trong những ví dụ điển hình là Công ty cổ phần Nông sản hữu cơ Hải Hậu, hoạt động tại xã Hải An. Doanh nghiệp này đã chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang hình thành vùng sản xuất tập trung, nhờ vào việc quy hoạch đồng bộ hệ thống giao thông và kênh mương nội đồng. Hiện tại, gần 40 ha đất của công ty được gieo trồng giống lúa tám xoan bao tử, một giống lúa đặc trưng của địa phương, nổi bật với khả năng thích nghi tốt với khí hậu và thổ nhưỡng nơi đây.
Theo ông Hà Minh Đức, Giám đốc công ty, giống lúa tám xoan có thời gian sinh trưởng khoảng 6 tháng và chỉ được canh tác một vụ trong năm. Để nâng cao giá trị sản phẩm, công ty đã chú trọng đến việc lựa chọn giống, kiểm soát quy trình canh tác và sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc hữu cơ. Sản phẩm gạo tám xoan bao tử được thu hoạch khi lúa còn non, theo quy trình hữu cơ, tạo ra hạt gạo có độ mềm và thơm hơn. Đặc biệt, doanh nghiệp đã liên kết với nông dân địa phương để đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định, đồng thời hướng dẫn họ sử dụng các nguyên liệu tự nhiên trong quá trình canh tác.
Ngoài việc nâng cao chất lượng sản phẩm, công ty cũng chú trọng đến việc hoàn thiện mẫu mã, bao bì và xây dựng thương hiệu. Gạo tám xoan bao tử đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao vào năm 2019 và là sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu cấp tỉnh năm 2021. Giá bán của sản phẩm này hiện dao động từ 100.000 - 120.000 đồng/kg, cao gấp từ 6 - 8 lần so với các sản phẩm gạo truyền thống.
Bên cạnh đó, Công ty trách nhiệm hữu hạn Toản Xuân cũng là một điển hình trong việc nâng cao giá trị hạt gạo. Sản phẩm gạo sạch chất lượng cao Toản Xuân 999, được sản xuất từ giống Bắc thơm thuần, đã được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia vào năm 2025. Mặc dù giống lúa này có năng suất thấp và yêu cầu canh tác cao, nhưng chất lượng gạo thơm ngon và vị ngọt đậm đã giúp sản phẩm này được tiêu thụ tại 34 tỉnh, thành phố, với giá bán cao hơn 60 - 70% so với các sản phẩm cùng loại trên thị trường.
Ông Trần Quốc Toản, Giám đốc công ty, cho biết để nâng cao giá trị hạt gạo, việc lựa chọn giống và tổ chức sản xuất phù hợp là rất quan trọng. Doanh nghiệp đã chú trọng nghiên cứu và phát triển những giống lúa có khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng, đồng thời kiểm soát quy trình canh tác theo hướng hữu cơ. Sự kết hợp giữa giống phù hợp và quy trình sản xuất nghiêm ngặt đã tạo ra những sản phẩm gạo có chất lượng và giá trị cao hơn.
Nhìn chung, việc đầu tư vào chất lượng giống và quy trình sản xuất đã giúp nhiều doanh nghiệp tại Ninh Bình nâng cao giá trị sản phẩm lúa gạo, từ đó tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường và góp phần phát triển kinh tế địa phương.
