Dòng sông ở rìa tây nam Hải Hậu
Sông Ninh Cơ là phân lưu hạ nguồn của sông Hồng, chảy về phía biển và gặp cửa Lạch Giang ở khu vực rìa tây nam Hải Hậu cũ. Ở đoạn cuối này, dòng sông tạo thành ranh giới tự nhiên với Nghĩa Hưng, đồng thời mở ra một không gian cửa sông đặc trưng của dải ven biển Bắc Bộ.
Với cư dân địa phương, đây không chỉ là một con sông theo nghĩa địa lý. Dòng chảy, thủy triều và bãi bồi cùng định hình cách đi lại, đánh bắt và cư trú của nhiều thế hệ người dân ven sông. Bởi vậy, khu vực cửa Lạch Giang từ lâu đã được nhìn như một cửa ngõ đi ra biển, nơi sông nước và sinh kế gắn chặt với nhau.
Ngày nay, biển Thịnh Long nằm bên cửa sông Ninh Cơ và thuộc xã Hải Thịnh, tỉnh Ninh Bình. Không gian này vẫn giữ rõ sắc thái của vùng cửa biển: có bãi cát, có thuyền cá neo đậu, có nhịp sinh hoạt chậm rãi của làng chài ven biển.
Luồng tàu qua cửa Lạch Giang
Để cải thiện điều kiện đi lại trên tuyến cửa biển này, dự án cải tạo cửa Lạch Giang được khởi công ngày 23/2/2014 với tổng mức đầu tư 110 triệu USD. Đến cuối năm 2015, cụm công trình luồng qua cửa Lạch Giang được đưa vào khai thác, tạo thêm một hướng ra biển ổn định hơn cho tàu thuyền.
Theo thiết kế được công bố khi khánh thành, luồng tàu dài 3.500m, rộng 110m, có độ sâu đáy -6,5m. Quy mô đó cho phép tàu 2.000 tấn đầy tải và tàu 3.000 tấn giảm tải đi qua, qua đó mở rộng khả năng vận hành cho các phương tiện đường thủy trong khu vực.
Ý nghĩa lớn hơn của công trình nằm ở chỗ nó kết nối giao thông thủy Bắc Bộ với hệ thống cảng và tuyến sông phía trong. Các phương tiện pha sông biển có thêm điều kiện đi từ cửa biển vào sông Ninh Cơ, sông Hồng và các điểm giao thương liên quan, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào những đoạn luồng tự nhiên nông và biến động.
Trong thực tế vùng ven biển, một luồng tàu ổn định còn có tác động tới cách hình thành bờ bãi và tổ chức không gian sản xuất. Cửa sông không chỉ là đường nước ra vào mà còn là nơi các hoạt động giao thông, khai thác thủy sản và dịch vụ hậu cần ven biển cùng tồn tại.
Cầu Thịnh Long và sự nối liền đôi bờ
Bên cạnh luồng tàu, cầu Thịnh Long là một công trình tạo dấu nối rõ rệt giữa hai bờ sông Ninh Cơ. Cầu dài 2,36 km, được hoàn thành sau hơn hai năm thi công và thông xe ngày 28/5/2020, nối Hải Hậu với Nghĩa Hưng trên tuyến đường bộ ven biển.
Trước khi cầu được đưa vào sử dụng, việc qua sông phụ thuộc nhiều hơn vào phương tiện trung chuyển. Khi cầu hoàn thành, việc đi lại, vận chuyển hàng hóa và kết nối giữa các khu dân cư ven sông thuận tiện hơn, nhất là với những chuyến đi thường ngày của người dân địa phương.
Về mặt cảnh quan, cầu Thịnh Long không tách rời dòng sông mà cùng với cửa Lạch Giang tạo nên một cụm không gian giao thông đặc trưng. Một bên là tuyến đường bộ, một bên là luồng nước ra biển, ở giữa là nhịp chảy của Ninh Cơ và bãi bồi đang tiếp tục biến đổi theo thời gian.
Sự xuất hiện của cây cầu cũng làm cho khu vực cửa sông dễ được nhận diện hơn trong bản đồ giao thông ven biển. Từ đó, vùng đất này không chỉ được nhìn như ranh giới tự nhiên mà còn là một điểm trung chuyển giữa đường bộ, đường thủy và không gian dân cư ven biển.
Nhịp sống ven cửa sông
Ở cửa Lạch Giang, đời sống mưu sinh của cư dân vẫn gắn chặt với con nước. Một ghi nhận báo chí cho thấy tại khu vực này, nhiều người dân từng sống bằng nghề câu cáy, đánh lú bắt tôm cá. Cách mưu sinh ấy phản ánh rõ đặc điểm của một vùng cửa sông, nơi thủy triều và mùa vụ chi phối nhịp lao động hằng ngày.
Những hoạt động đó cho thấy cửa sông không phải không gian tĩnh. Khi nước lên, khi nước rút, khi thời tiết thay đổi, cách làm ăn của người dân cũng thay đổi theo. Chính sự thích nghi bền bỉ ấy đã tạo nên nét riêng của cộng đồng ven biển Hải Hậu cũ, nơi sinh kế thường bắt đầu từ con nước và kết thúc cũng ở con nước.
Ngày nay, biển Thịnh Long được ghi nhận là một trong những bãi biển lâu đời của vùng duyên hải Bắc Bộ. Trong bức tranh chung ấy, cửa Lạch Giang vẫn giữ vai trò như một cửa ngõ phía tây nam của Hải Hậu cũ: vừa là điểm mở của dòng sông ra biển, vừa là không gian sinh kế, giao thông và cảnh quan của cư dân ven sông.
Nhìn tổng quát, sông Ninh Cơ, cửa Lạch Giang và cầu Thịnh Long là ba lớp không gian liên hoàn. Chúng cho thấy một vùng đất ven biển không chỉ được định hình bởi đường bờ, mà còn bởi mối quan hệ lâu dài giữa dòng chảy, hạ tầng và đời sống cộng đồng.
Ý nghĩa của cửa ngõ phía tây nam
Trong cấu trúc tự nhiên của Hải Hậu cũ, cửa Lạch Giang là nơi hội tụ nhiều lớp nghĩa. Đó là ranh giới giữa sông và biển, là trục giao thông kết nối đôi bờ, là không gian đánh bắt của ngư dân và cũng là nơi cho thấy rõ sự thích nghi của cư dân trước biến động của vùng cửa biển.
Chính vì vậy, khi nhắc đến Hải Hậu ở góc nhìn tổng quát, sông Ninh Cơ và cửa Lạch Giang thường được xem như một phần không thể tách rời của vùng đất này. Không quá ồn ào, không mang dáng vẻ của một trung tâm đô thị, khu vực ấy vẫn giữ vai trò rõ rệt trong câu chuyện địa lý, giao thông và đời sống ven biển của địa phương.
Hỏi đáp nhanh
Sông Ninh Cơ chảy qua khu vực nào của Hải Hậu?
Sông Ninh Cơ chảy về phía biển và gặp cửa Lạch Giang ở vùng tây nam Hải Hậu cũ. Đoạn cuối sông này tạo ranh giới tự nhiên với Nghĩa Hưng.
Luồng tàu qua cửa Lạch Giang có ý nghĩa gì?
Luồng tàu giúp tàu pha sông biển đi lại thuận lợi hơn giữa cửa biển và hệ thống sông phía trong. Đây là một mắt xích quan trọng của giao thông thủy Bắc Bộ.
Cầu Thịnh Long nối những khu vực nào?
Cầu Thịnh Long nối Hải Hậu với Nghĩa Hưng qua sông Ninh Cơ. Cầu được thông xe ngày 28/5/2020 và góp phần rút ngắn việc qua lại giữa hai bờ.
