Tuyến đê biển Hải Hậu là một trong những công trình phòng hộ quan trọng của dải ven biển Nam Định cũ, nay thuộc tỉnh Ninh Bình. Trên địa bàn này, con đê không chỉ giữ đất trước sóng mà còn bảo vệ khu dân cư, ruộng lúa và vùng sản xuất phía trong.
Quy mô của tuyến đê
Theo các nghiên cứu thủy lợi, tuyến đê biển Hải Hậu dài 33,323 km, trong đó 20,5 km trực diện với biển. Đây là một trong ba tuyến đê biển chính của vùng ven biển Nam Định cũ, cùng với Giao Thủy và Nghĩa Hưng, tạo thành một hệ thống đê khép kín nối với đê sông Sò và đê sông Ninh Cơ.
Về mặt không gian, chiều dài ấy cho thấy đê biển Hải Hậu không phải là một đoạn công trình đơn lẻ mà là cả một dải bảo vệ liên tục. Trên dải đó, đoạn nào trực diện với sóng lớn, triều mạnh hoặc bồi xói thất thường đều phải có cấu trúc gia cố riêng.
Chính vì thế, khi nói đến tuyến đê này, điều đáng chú ý không chỉ là con số chiều dài mà còn là cách nó được tổ chức theo từng đoạn, từng lớp bảo vệ. Đó là lý do tuyến đê luôn được nhắc đến như một hệ thống kỹ thuật hơn là một bờ kè thông thường.
Kết cấu bảo vệ và các công trình giảm sóng
Trên nhiều đoạn, hệ thống đê biển ở Hải Hậu đã được bê tông hóa và kè lát mái phía biển. Ở những vị trí chịu tác động mạnh hơn, các công trình giảm sóng, gây bồi được bố trí bổ sung để giảm năng lượng sóng trước khi sóng đánh trực tiếp vào thân đê.
- Hệ thống 5 mỏ hàn chữ T được xây dựng năm 2005 tại khu vực Hải Thịnh.
- Hệ thống 9 bẫy cát biển được xây dựng năm 2011 tại khu vực Hải Chính.
- Dự án thành phần số 2 - Đê biển Cồn Tròn, Hải Thịnh đang triển khai trên địa bàn 2 xã Hải Thịnh và Hải Xuân, với tổng mức đầu tư 500 tỷ đồng.
Các mô hình giảm sóng này cho thấy cách tiếp cận đã thay đổi theo thời gian: không chỉ giữ chân đê bằng bê tông và đá hộc, mà còn tìm cách điều chỉnh động lực bờ biển để tạo bãi, giảm sóng và hạn chế xói chân. Với bẫy cát biển ở Hải Chính, tài liệu chuyên ngành ghi nhận bãi phía sau công trình được bồi cao bình quân 0,5-1,6 m, chiều rộng tăng khoảng 50-60 m tính từ chân đê ra phía biển.
Tại dự án Cồn Tròn - Hải Thịnh, khối lượng thi công đến đầu tháng 3/2025 đạt khoảng 91% giá trị hợp đồng, với 110.230 cấu kiện bê tông đã được đúc đủ; thềm cơ giảm sóng hoàn thành khoảng 1,9 km trên tổng 2,6 km, còn hệ thống mỏ hàn chữ T được triển khai theo quy mô 34 mỏ.
Những phép thử lớn của tuyến đê
Mốc nặng nề nhất với tuyến đê biển Hải Hậu trong thời kỳ hiện đại là bão số 7 năm 2005. Tài liệu chuyên ngành ghi nhận cơn bão này làm xói lở 8,122 km đê kè biển ở Hải Hậu, tập trung tại các đoạn Hải Thịnh III, Cồn Tàu - Hải Hoà, Táo Khoai - Hạ Trại, Kiên Chính, Hải Thịnh II, Xuân Hà và Phúc Hải.
Thiệt hại của đợt thiên tai đó cho thấy tuyến đê không chỉ chịu rủi ro từ sóng lớn, mà còn từ sự kết hợp của triều cao, nước dâng và thời gian bão kéo dài. Khi các yếu tố này cùng xuất hiện, mái đê phía biển và mái đê phía đồng đều có thể bị tác động mạnh, làm xuất hiện sạt lở, xói chân và hư hỏng cấu kiện bảo vệ.
Những nghiên cứu sau này cũng cho thấy bờ biển Hải Hậu vẫn tiếp tục biến động. Điều đó lý giải vì sao việc gia cố đê ở đây không dừng ở một lần xử lý, mà phải đi cùng theo dõi bồi xói, bổ sung công trình giảm sóng và sửa chữa những đoạn yếu theo từng giai đoạn.
Ngay trong năm 2026, trên tuyến đê biển của xã Hải Thịnh đã ghi nhận 10 vị trí sạt sập mái đê, mái kè. Con số này cho thấy áp lực thiên nhiên lên tuyến đê vẫn còn hiện hữu, dù nhiều đoạn đã được đầu tư nâng cấp.
Hiện trạng và ý nghĩa kỹ thuật
Hiện nay, tuyến đê biển Hải Hậu vừa mang chức năng phòng hộ, vừa là hệ thống kỹ thuật bảo vệ không gian dân cư ven biển. Mái kè, thân đê, mỏ hàn chữ T, bẫy cát biển và các đoạn thềm giảm sóng tạo thành một chuỗi công trình có vai trò khác nhau nhưng cùng chung mục tiêu: giữ ổn định đường bờ.
Ở góc nhìn kỹ thuật, giá trị của tuyến đê nằm ở khả năng thích ứng với môi trường ven biển biến động. Mỗi khi một đoạn được gia cố, hiệu quả không chỉ nằm ở chỗ tăng cường vật liệu mà còn ở việc thay đổi cách sóng tác động vào bờ, giảm tốc độ xói lở và tạo điều kiện cho bãi biển phục hồi.
Với Hải Hậu, tuyến đê này vì thế không chỉ là một ranh giới giữa biển và đất liền. Nó là hạ tầng nền tảng để giữ đất sản xuất, bảo vệ dân cư và duy trì sự ổn định cho một vùng bờ biển vốn chịu áp lực mạnh từ sóng, gió và triều cường.
Hỏi đáp nhanh
Tuyến đê biển Hải Hậu dài bao nhiêu?
Theo các nghiên cứu thủy lợi, tuyến đê dài 33,323 km, trong đó 20,5 km trực diện với biển. Đây là dải phòng hộ chính của khu vực ven biển Hải Hậu.
Tuyến đê này được gia cố bằng những công trình nào?
Ngoài kè lát mái và bê tông hóa ở nhiều đoạn, tuyến đê còn có mỏ hàn chữ T, bẫy cát biển và dự án đê biển Cồn Tròn - Hải Thịnh đang được triển khai.
Sự cố nào từng tác động mạnh nhất đến tuyến đê?
Bão số 7 năm 2005 là mốc nặng nề nhất, khi làm xói lở 8,122 km đê kè biển ở Hải Hậu. Nhiều đoạn như Hải Thịnh III, Kiên Chính hay Phúc Hải bị ảnh hưởng rõ.
