Vị trí của nghề mộc Hải Minh trong không gian làng nghề
Hải Minh cũ, nay thuộc xã Hải Anh của tỉnh Ninh Bình, là một trong những địa bàn gắn lâu với nghề mộc mỹ nghệ của Hải Hậu. Trong bức tranh làng nghề của huyện cũ, nhóm nghề chế biến gỗ và sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ là một mảng đáng chú ý, cùng hiện diện trong không gian sản xuất của nhiều xã ven sông, ven biển và vùng dân cư đông đúc.
Hải Hậu có nhiều làng nghề, trong đó có nhóm làng nghề tiểu thủ công nghiệp. Sự tập trung của nghề mộc ở Hải Minh không tách rời các địa bàn lân cận, mà tạo thành một mạng lưới nghề thủ công có liên hệ chặt với nhau. Nhờ vậy, người làm nghề có thể chia sẻ lao động, học hỏi mẫu mã và mở rộng đầu ra theo cách phù hợp với từng thời điểm thị trường.
Sản phẩm gắn với tay nghề và thị hiếu
Sản phẩm gỗ ở Hải Minh chủ yếu đi theo hướng đồ nội thất và đồ thờ truyền thống. Các mặt hàng thường gặp gồm sập gụ, tủ chè, trường kỷ, bàn ghế, giường, bình phong, tranh gỗ và đồng hồ gỗ. Đây là những dòng sản phẩm đòi hỏi sự tỉ mỉ ở khâu chạm khắc, phối màu và hoàn thiện bề mặt.
- Sập gụ, tủ chè, trường kỷ
- Bàn ghế, giường, bình phong
- Tranh gỗ, đồng hồ gỗ, đồ thờ
Trong quá trình sản xuất, nhiều hộ đã chuyển từ kiểu làm hàng gia dụng theo lối cũ sang các mẫu nội thất cầu kỳ hơn, gần với phong cách cung đình hoặc đồ thờ có tính thẩm mỹ cao. Sự thay đổi đó cho thấy nghề mộc ở Hải Minh không đứng yên, mà luôn điều chỉnh theo nhu cầu sử dụng và thị hiếu của người mua.
Tổ chức sản xuất và không gian làm nghề
Để giảm bớt việc sản xuất xen kẽ trong khu dân cư, địa phương đã tổ chức các cụm công nghiệp làng nghề. Trên địa bàn xã Hải Minh, trước đây có hai cụm công nghiệp làng nghề ở xóm 4A và xóm 1, vừa làm nơi sản xuất vừa tạo điều kiện cho trưng bày, giao thương hàng hóa. Về sau, cùng với quy hoạch sản xuất tập trung, nhiều cơ sở tiếp tục dịch chuyển ra khỏi khu ở để thuận lợi hơn cho tổ chức lao động và xử lý môi trường.
Năm 2020, Hải Minh được ghi nhận có hơn 800 cơ sở và 6 doanh nghiệp sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ. Đến năm 2023, báo chí địa phương cho biết 25 cơ sở, doanh nghiệp đã di chuyển vào khu sản xuất tập trung quy mô 3,9ha do xã quy hoạch. Cùng thời gian này, các hộ làm nghề đầu tư thêm máy cưa, máy xẻ và máy chạm khắc CNC để tăng năng suất, đa dạng mẫu mã và giảm bớt khâu lao động nặng.
Dấu ấn thị trường của đồ gỗ Hải Minh
Nhờ giữ được tay nghề và chủ động đổi mới, đồ gỗ Hải Minh đã tạo được chỗ đứng ở nhiều địa phương và được nhắc đến như một thương hiệu có uy tín trong và ngoài nước. Một số mặt hàng còn được đưa ra thị trường ngoài tỉnh, thậm chí xuất sang Trung Quốc. Với người dân địa phương, đó là kết quả của quá trình bền bỉ bám nghề, tích lũy kinh nghiệm và thích ứng với cách làm ăn mới.
Trong đời sống kinh tế của Hải Hậu, nghề mộc Hải Minh không chỉ mang lại việc làm cho nhiều hộ dân mà còn góp phần giữ lại hình ảnh làng nghề truyền thống giữa một vùng quê đang chuyển động. Sự tồn tại của nghề cho thấy giá trị của kỹ thuật thủ công vẫn còn chỗ đứng khi được tổ chức sản xuất phù hợp và tiếp cận thị trường một cách chủ động.
Hỏi đáp nhanh
Nghề mộc Hải Minh nổi bật ở những sản phẩm nào?
Nghề này nổi bật với đồ nội thất và đồ thờ truyền thống như sập gụ, tủ chè, trường kỷ, bàn ghế, giường, bình phong, tranh gỗ và đồng hồ gỗ.
Hải Minh đã tổ chức sản xuất làng nghề ra sao?
Địa phương đã hình thành các cụm công nghiệp làng nghề và khuyến khích cơ sở sản xuất chuyển dần ra khu tập trung để thuận lợi hơn cho sản xuất, trưng bày và giao thương.
